Hormonale behandelingen tijdens de peri- en postmenopauze

Verslag van de workshop van Dr. Nora Hendriks

Tijdens de Dag van de Vrouwengezondheid in Utrecht op 25 mei 2025 verzorgde Dr. Nora Hendriks een inspirerende workshop over hormonale behandelingen tijdens de peri- en postmenopauze. Onder de titel “Het is niet one size fits all” deelde zij haar jarenlange ervaring als huisarts, functional medicine-specialist en spreker over vrouwelijke hormoongezondheid. In haar lezing ging zij in op het brede scala aan klachten, de noodzaak van maatwerk in behandelingen, en de positieve impact die hormoonsuppletie (HST) kan hebben op de gezondheid en levenskwaliteit van vrouwen.

Geen standaardoplossing voor hormonale behandelingen

De workshop begon met zes casussen van vrouwen tussen de 26 en 57 jaar oud. Elk van hen had andere klachten, medische achtergronden en behoeftes:

· Agnes (57): darmklachten, overgewicht en Hashimoto (auto-immuun schildklieraandoening).
– Sanja (52): plotselinge hevige opvliegers en slapeloosheid na het stoppen van de menstruatie.
– Emma (45): perimenopauze met ernstig bloedverlies en een verstoorde cyclus.
– Elou (38): BRCA1-drager met chirurgisch opgewekte menopauze.
– Sylvia (26): endometriose, PMS en een verleden met eetstoornissen.
– Evi Hansen – presentatrice (42): een verder gezonde vrouw die werd overvallen door de perimenopauze, zoals later gedeeld in haar podcast Bloed heet en tranen.

Deze voorbeelden benadrukten Nora’s centrale boodschap: hormonale zorg vraagt om een persoonlijke benadering, afgestemd op het lichaam, de geschiedenis en de levensfase van elke vrouw. Wat werkt voor de één, is niet automatisch geschikt voor de ander.

Het brede spectrum aan overgangsklachten

De presentatie gaf inzicht in de vele klachten die in de overgang kunnen voorkomen — veel meer dan alleen opvliegers. De volgende categorieën kwamen aan bod:

• Brein-gerelateerde klachten: zoals brainfog, concentratieproblemen, geheugenverlies, slapeloosheid, hoofdpijn en prikkelgevoeligheid.
• Psychisch en emotioneel: stemmingswisselingen, angst, depressieve gevoelens, paniek, huilbuien, verlies aan zelfvertrouwen.
• Cardiovasculair: stijgende bloeddruk en cholesterol, hartkloppingen, verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
• Spieren en gewrichten: stijfheid, pijn, frozen shoulder, afname spierkracht.
• Slaap en energie: vermoeidheid, door- en inslaapproblemen, energieverlies.
• Urogenitaal: vaginale droogte, terugkerende blaasontstekingen, libidoverlies.
• Spijsvertering en stofwisseling: gewichtstoename, tragere stofwisseling, cravings.
• Huid, haar en nagels: jeuk, droogte, haaruitval en broze nagels.

Vrouwen herkennen vaak slechts een deel van deze klachten als hormonaal, wat leidt tot tekortschietende diagnostiek en onjuiste behandelingen zoals antidepressiva of antibiotica.

Geen duidelijke diagnoses

Nora benadrukte dat het ontbreken van een duidelijke diagnose niet betekent dat iemand gezond is. Veel vrouwen ervaren tientallen klachten tegelijk zonder dat hun huisarts dit koppelt aan de hormonale fase waarin zij zich bevinden. Dat leidde bij haar tot frustratie en een zoektocht naar aanvullende opleidingen, waaronder Chinese geneeskunde, orthomoleculaire geneeskunde, klassieke homeopathie en uiteindelijk functional medicine.

Functional medicine: de mens als geheel

Functional medicine kijkt naar het grotere plaatje: de interactie tussen organen, hormonen, brein, immuunsysteem en leefstijl. Ook de tijdlijn van een vrouw — vanaf de zwangerschap van haar moeder tot aan haar volwassen leven — wordt meegenomen in de analyse. Factoren zoals stress, voeding, slaap, beweging, infecties en trauma’s zijn allemaal van invloed op hormonale balans.

Nora pleit voor deze integrale aanpak omdat veel vrouwen tussen wal en schip vallen in de reguliere zorg. In Nederland gebruikt nog geen 5% van de vrouwen hormoonsuppletie, ondanks het feit dat 80% overgangsklachten ervaart. “Het kan niet zo zijn dat vrouwen hiermee moeten leren leven”, aldus Nora Hendriks.

Hormoonsuppletie (HST)

Hormoonsuppletie (HST) is volgens internationale richtlijnen veilig wanneer:

• bio-identieke (lichaamseigen) hormonen worden gebruikt;
• de dosering laag is;
• transdermale toediening (pleister, gel, spray) wordt gekozen;
• en er goede medische controle plaatsvindt.

Wat zijn de voordelen van hormoonsuppletie

• Korte termijn: vermindering van opvliegers, stemmingswisselingen, slaapproblemen, etc.
• Lange termijn: bescherming tegen hart- en vaatziekten, osteoporose, diabetes type 2 en cognitieve achteruitgang zoals Alzheimer.

Wanneer beginnen met hormoonsuppletie?

Het is het best om vóór het 60e levensjaar of binnen 10 jaar na de laatste menstruatie te starten, maar later beginnen is volgens sommige experts ook mogelijk — mits zorgvuldig begeleid.

Er zijn wel contra-indicaties, zoals actieve of doorgemaakte borstkanker, baarmoederkanker, trombose of ernstige leverziekten. In twijfelgevallen kan genetisch of metabool onderzoek (zoals de DUTCH-test) uitkomst bieden.

De impact van stress, pilgebruik:

Een belangrijk inzicht is dat progesteron meestal als eerste daalt, wat zorgt voor slaapproblemen en onrust. Later daalt ook estradiol, wat kan leiden tot opvliegers en andere fysieke klachten. Stress heeft hierbij een grote invloed: via verhoogde cortisolniveaus raakt de hele hormoonhuishouding ontregeld.

Ook langdurig pilgebruik kan klachten verbergen. Vrouwen die tot ver in hun veertig of zelfs vijftig pil slikken, herkennen signalen van de perimenopauze niet. Pas bij stoppen vallen zij ‘over de rand’. Daarom pleit Nora voor tijdig starten met suppletie zodra cycli veranderen of klachten optreden.

Doorbreken van het taboe op hormoonsuppletie

Nora Hendriks sloot af met een duidelijke boodschap: het is tijd dat vrouwen gehoord worden. Brein-gerelateerde klachten zoals brain fog en prikkelbaarheid treden vaak eerder op dan de klassieke opvliegers. Veel vrouwen voelen zich hierdoor onbegrepen of onterecht doorverwezen naar de psycholoog.

Hormonale veranderingen zijn normaal, maar verdienen goede begeleiding. De kracht van hormoonsuppletie ligt in het vinden van de juiste dosering, het juiste moment en de juiste combinatie. Geen vrouw is hetzelfde — en zo zou de behandeling ook niet moeten zijn.

Meer weten?

Luister naar de podcast Bloedheet & tranen van actrice Evi Hansen of bezoek www.dokternorahendriks.nl voor video’s, tips en toegang tot de community.