De druk van het jonge moederschap

Op het meldpunt van Voices for Women komen veel meldingen binnen van vrouwen met postpartum klachten en klachten rondom het moederschap. Hierover praten blijkt voor veel moeders moeilijk, terwijl dat juist zo hard nodig is. “Het zijn of de positieve verhalen, of de extreme horrorverhalen”, zegt ervaringsdeskundige Manon. Ze mist de verhalen die daar tussenin zitten. Door alle dankbaarheid en liefde vond ze het lastig om ook de zwaardere kanten van moeder worden te delen. In het webinar De druk van het jonge moederschap vertelden Manon en psycholoog Floor Duns hoe zij het moeder worden hebben ervaren. Floor vertelt ook wat ze in haar praktijk vaak tegenkomt. Met haar eigen praktijk, Het Moedernest, ondersteunt ze moeders in deze levensfase.

Intrusieve gedachten en een postpartumdepressie

Manon is gespecialiseerd pedagogisch medewerker in de kinderopvang en heeft twee kinderen, van 3,5 jaar en 15 maanden oud. De eerste zwangerschap en de periode daarna gingen goed. Wel was de realiteit zwaarder dan verwacht. Een volledig van jou afhankelijk kindje vraagt veel. Samen met haar partner besluit ze voor een tweede kindje te gaan. Met wat ze geleerd heeft van de eerste zwangerschap kon ze zich beter voorbereiden op de tweede. Helaas liep juist deze tweede zwangerschap en de periode na de bevalling anders dan gedacht. In het tweede trimester kreeg Manon last van bloedingen, wat voor veel angst zorgde. Gelukkig ging de bevalling goed. Toen de adrenaline na twee weken afnam, kwamen de eerste intrusieve gedachten. Dit herkende ze van haar eerste zwangerschap, maar nu was het veel erger. “Ik had het idee dat ik non-stop door een tijger achterna werd gezeten en alsof ik non-stop bij moest komen van een soort hele grote schrikreactie”. 

Tijdens de zwangerschap liep Manon al preventief bij een Psychiatrie, Obstetrie en Pediatrie (POP)-poli. Dit is een gespecialiseerd spreekuur in het ziekenhuis voor vrouwen met psychische klachten. Tien jaar geleden kreeg ze een burn-out, waardoor ze de afgelopen tien jaar antidepressiva slikte. Tijdens de zwangerschap en na de bevalling hield een psycholoog bij de POP-poli haar psychische gesteldheid in de gaten. Toen de symptomen van een postpartumdepressie begonnen, kon ze snel aan de bel trekken. Al in week acht was duidelijk dat het om een postpartumdepressie ging en kreeg ze hulp. Accepteren dat ze voorbereidingen had getroffen om geen postpartumdepressie te krijgen en deze wel kreeg, vond Manon lastig. Ze ervaarde veel schaamte en een gevoel van falen. Bij de POP-poli leerde ze dat alles wat ze voelde bij het ziektebeeld hoort. Hierdoor kon ze haar postpartumdepressie beter accepteren en eraan werken.

De controle loslaten

Floor heeft zelf twee kinderen. Bij haar was de periode na de eerste bevalling juist lastiger dan de tweede. Toegeven dat ze het moederschap eigenlijk heel zwaar vond, was lastig. Veel dingen waren ineens veranderd, zoals haar eigen lichaam. Ze ervoer een drang om te bewijzen dat ze nog steeds zichzelf was, maar nu met een baby. Haar eerste dochter leerde haar hoe je moeder moet worden.  Haar tweede dochter liet haar vooral zien hoe ze nu geworden is en hoeveel verandering ze heeft doorgemaakt.

Floor ziet een terugkerend patroon in de generatie die nu moeder wordt. In de maatschappij heerst het idee dat het leven maakbaar is. Dat je alles voor elkaar krijgt als je maar hard genoeg werkt. Dit idee kan leiden tot uitputting en vermoeidheid. Door het moederschap kom je erachter dat het niet lukt om alles te controleren. Een kind heeft geen uitknop. Hierdoor lopen veel moeders uiteindelijk vast. Floor geeft bijvoorbeeld het advies om te stoppen met het tellen van uren slaap. Accepteren dat je minder slaapt en moe bent is een goede stap. De ‘perfecte’ moeder die te zien is op sociale media helpt hier niet bij. De lat ligt erg hoog, en vrouwen durven hier niet met elkaar over te praten. Manon herkent dit. Ze merkt dat het kan voelen alsof zij de enige is met problemen, totdat ze hier met anderen over praat. Hier komt nog bij dat de ouders van jonge moeders deze druk vaak niet begrijpen. Floor benadrukt hoeveel er in de afgelopen jaren veranderd is. Zoals de komst van sociale media en ChatGPT om al je twijfels aan voor te leggen. Daarnaast zijn veel gezinnen nu tweeverdieners. Door het perfectionisme op alle gebieden raken ouders opgebrand. De klachten die hierdoor ontstaan worden omschreven als klachten van een parental burnout.

In haar praktijk ziet Floor verschillende gradaties van klachten bij de vrouwen die langskomen. Sommigen zijn instabiel, vermoeid, hebben last van schuld, schaamte of trauma. Een postpartum-depressie kan ontstaan door te weinig aandacht voor deze eerdere gevoelens in combinatie met de shift in hormonen die plaatsvindt. Dit kan nog een jaar postpartum ontwikkelen. Ook een man kan hier last van krijgen. Klachten kunnen depressieve, angstige of intrusieve gedachten zijn. Niet iedereen met deze klachten heeft een postpartumdepressie. Het voelen van angst kan bijvoorbeeld ook zinvol zijn, zolang je er maar niet in doorslaat.

Therapie, de juiste informatie en krachttraining

Manon ging in therapie en nu gaat het een stuk beter. Voor haar hielp het om gesprekken met anderen te voeren en zich te omringen met de juiste informatie. Van haar psycholoog leerde ze dat de amygdala, het angstcentrum, wordt geactiveerd om voor je kind te zorgen. Bij haar werd dit centrum zo sterk geactiveerd, dat ze zich de hele tijd horrorverhalen voorstelde. Ze kon geen onderscheid maken tussen echt gevaar en de geluiden van haar baby. Ondertussen heeft ze geleerd om hiermee om te gaan. Ze maakte dagplanningen en is verdergegaan met krachttraining. Tijdens de training hoeft ze alleen maar te denken aan de volgende oefening. Het voelde goed om fysiek sterker te worden. Af en toe moet ze nog bijkomen van deze ervaring. Op de dag van het webinar heeft Manon een afsluitingsgesprek met haar therapeut. “Ik ben nu gewoon moeder, in plaats van dat ik in het ergste jaar van mijn leven zit.”

Tips voor jonge moeders

De kernboodschap die Floor wil meegeven is zachtheid. Verzachten in je lichaam, maar ook in schuldgevoel, schaamte en hulp vragen. Voor haarzelf hielp het om te accepteren dat kinderen heel langzaam zijn en om zelf te stoppen met haasten. Voor Manon hielp de normalisering van een postpartumdepressie. Door ervaringen te delen wordt het jonge moederschap een minder eenzaam en isolerend proces. “Je hebt alle ervaring om je heen nodig”, zegt Manon. 

Ook Marjolijn van Sanature, die niet zo lang geleden voor het eerst moeder is geworden, was bij het webinar aanwezig. Ze herkende zich in wat er werd gedeeld, en ook hoe belangrijk het is om de juiste producten te gebruiken tijdens de kraamtijd.

Luister hier het webinar De druk van het jonge moederschap terug.